Kanttekeningen regeringsplan
De transitie, de implementatie van het gehele Pensioenakkoord van 2019, loopt tot 2028 en alle partijen zijn er voluit mee bezig. Ook het ABP.
Column: AOW-discussie, pensioenleeftijd-discussie, niet toch weer!
19 april 2026
Velen, ook ik, waren blij dat er nu een nieuwe frisse, meer normale, regering in ons land aantrad. Het kabinet Jetten gaat proberen een aantal (te) lang voorliggende dossiers, die in Nederland echt moeten worden aangepakt, op te lossen of er een eerste aanzet toe te doen. Goed denk ik dan. Eindelijk! (klimaat, stikstof, bouwen, enz.)
Door: Hans Lombarts, lid van het hoofdbestuur van de vakbond Beroepsonderwijs (BO)
Ik werd echter onaangenaam verrast door de nieuwe voorstellen en plannen voor de AOW en de WW. Taaie thema’s die miljarden kosten en veel burgers kunnen en zullen raken. Maar de AOW… werd dat in 2019 niet eindelijk voor een lange periode opgelost? Nu dus een valse start van het kabinet en dat kan meteen ook de goodwill bij andere politieke partijen van de oppositie en bij de mensen in het land aantasten of zelfs verpesten. Ook voor de vele andere voorstellen die nog moeten komen.
Al vele jaren is de vergrijzing in veel delen van Europa een aandachtspunt. Vooral in relatie tot de zorg en de betaalbaarheid van de pensioenen. De pensioenen en de pensioenleeftijd zijn in de landen om ons heen niet hetzelfde geregeld.
Een overzicht:
- België: 65 jaar, langzaam oplopend tot 67 jaar. Vervroegd pensioen voor de leeftijd van 65 jaar is onder voorwaarden mogelijk, als men 42 jaar heeft gewerkt.
- Duitsland: 65 jaar. Stapsgewijs tot 2030 verhogen naar 67 jaar. Als men 45 jaar de sociale verzekeringspremie heeft betaald, kan men eerder met pensioen. Bij 35 jaar betaald ook eerder met pensioen, met enige korting.
- Frankrijk: 62jaar. (!) Stapsgewijs verhogen tot 64 jaar in 2030. Mensen met zware beroepen of die zeer vroeg zijn begonnen met werken, kunnen soms met vervroegd pensioen.
- Nederland: Samen met Portugal en Finland heeft Nederland nu al een van de hoogste pensioenleeftijden van Europa. Het is nu 67 jaar en gekoppeld aan de gemiddelde leeftijdsverwachting zal het stapsgewijs doorgroeien naar 70 jaar.
Echter in de nieuwe plannen kunnen mensen met geboortejaar 1993, bij eventueel leven en welzijn, pas op de leeftijd van 71 jaar met pensioen!
Situatie Nederland
Ongeveer 2010 begon de pensioendiscussie ook serieus in Nederland te spelen. Dit kwam door kwesties zoals de vergrijzing, de stijgende levensverwachting, minder werkenden ten opzichte van gepensioneerden, de financiële crisis en het feit dat pensioenfondsen niet altijd meer konden garanderen dat de pensioenen waardevast bleven.
Er werd in de jaren vanaf 2010 diverse malen geprobeerd, steeds door opeenvolgende regeringen, om samen met de sociale partners het pensioensysteem fundamenteel te veranderen. In 2010 werd er al een soort akkoord bereikt door Agnes Jongerius van het FNV en Bernard Wientjes van VNO-NCW. Dit kwam er toen uiteindelijk niet van.
Probleemstelling:
Aandacht voor de betaalbaarheid van de AOW, de zekerheid van de AOW, de AOW/pensioenleeftijd dus hoe lang doorwerken. Dit alles moest opnieuw – voor de korte en middellange termijn – geregeld worden en vastgelegd. Dan zou de pensioenproblematiek, die er ook in Nederland aan zat te komen, voorshands opgelost zijn. Negen jaar lukte dit desondanks niet.
Enige (begrijpelijke) redenen waarom het voorshands niet lukte:
- Nederland is het land met, aantoonbaar, het meest ingelegde, gespaarde, gereserveerde en zorgvuldig belegde pensioengeld van de wereld!
- In de wereld en in Europa had en heeft Nederland (onder andere vastgesteld in de Mercer CFA Institute Global Pension Index) regelmatig het beste pensioenstelsel. In
Europa gevolgd door IJsland en Denemarken en niet EU-land Zwitserland. - Zoals in zoveel landen wil een groot deel van de bevolking in Nederland, zeker gezien de twee voornoemde items, dat het zo blijft.
Toch spelen de eerder genoemde items als vergrijzing, minder werkenden in relatie tot het aantal gepensioneerden, waardevaste pensioenen en dergelijke in Nederland ook. De huidige nieuwe regering noemt ook weer de betaalbaarheid.
Oplossing en enkele conclusies
Na 9 jaar vergeefse pogingen, discussies, protesten, blokkades enz. waren in 2019 alle belangrijke partijen (regering, oppositie, werknemersorganisaties, werkgeverorganisaties, pensioenfondsen) er, al dan niet schoorvoetend, van overtuigd dat een tijdige en langdurige pensioenstelselhervorming met alle facetten erin verdisconteerd nodig was, rekening houdend met pensioenleeftijd en betaalbaarheid. Alle betrokken partijen waren uiteindelijk bereid om over hun eigen schaduw te stappen en tot een akkoord te komen. Voor vele jaren was dit punt dan opgelost en hing het niet meer als een zwaard van Damocles boven de markt.
Het pensioenakkoord van 2019 geldt als een van de meest omvattende en belangrijkste doorbraken in de recente politieke geschiedenis. Een echt POLDERAKKOORD. Ook bijvoorbeeld minister-president Rutte en minister Koolmees, Lodewijk Asscher en de voorzitter van de VCP Nick van Holstein {vertegenwoordigt indirect ook BO) waren betrokken en werkten mee aan de definitieve totstandkoming ervan.
Om nu, slechts enkele jaren na 2019, het pensioenakkoord weer ter discussie te stellen, is onverstandig, onnodig en neigt naar een onbetrouwbare overheid. Niet doen dus. Dit doorvoeren zal tot grote onvrede en stakingen leiden. Persoonlijk vind ik deze kwestie aanleiding tot protest en acties. In een landelijke krant zag ik een foto waarop Nick van Holstein (VCP) en Dick Koerselman (FNV) al na een uur vertrokken van het kennismakingsgesprek met het kabinet. Er is, begrijpelijk, ook al grote onrust over in de 2e Kamer.
WW-plannen
In de landen om ons heen probeert men met stimuleringsmaatregelen werkloze mensen weer aan het werk te krijgen en de duur van de werkloosheidsuitkering in de hand te houden. In België duurde het tot voor kort in principe net zo lang tot men weer werk vond. Zo kon je ook 20 jaar werkloos zijn met uitkering. Dat is daar sinds kort nu duidelijk meer afgebakend. Begrijpelijk vind ik. Ook dit proces is in Nederland al eerder doorlopen. In principe heb je in Nederland nu recht op werk en als dat echt niet lukt, recht op een WW-uitkering. Er zijn stimuleringsmaatregelen om weer te kunnen gaan werken en de werkloosheidsuitkering, de WW, is gekoppeld aan het aantal jaren dat je hebt gewerkt tot een maximum van 24 maanden. De plannen om de maximale Werkloosheidsuitkering te verkorten tot maximaal 1 jaar zijn onverstandig en ook weer korter als in de landen om ons heen. Voorbeeld: Je hebt een behoorlijke baan met een vast dienstverband en bent nu 40 jaar. Word je na 10 jaar ontslagen, dan blijk je na enkele maanden WW-uitkering, al snel in de Bijstand te komen. Willen we dat?
Door de verhoging van de pensioenleeftijd zullen er meer arbeidsongeschikten komen. Ook de opkomst van Al kan leiden tot een verhoogde werkloosheid. Het gevolg zou weleens kunnen zijn dat er grote groepen, in ons nog steeds welvarende Nederland, al vrij snel zullen terugvallen naar een Bijstandsuitkering. Dat kan en mag niet de bedoeling zijn. Ook deze voorgestelde bezuiniging was nu niet nodig en niet sociaal. En….het draagvlak voor deze regering om te beginnen met de bekende echte problemen (bouwen, stikstof, klimaat, personeel in de zorg en techniek) komt in gevaar. “First things first” kabinet!
Als er problemen zijn met betaalbaarheid zijn dat naar mijn mening niet de pensioenen en niet de werkloosheidsuitkeringen. Echte aandacht en zorgvuldige en doordachte maatregelen zijn nodig in de zorg/de zorgkosten op langere termijn betaalbaar te houden.
Dit artikel verscheen in de april-/mei-editie van magazine BOde van de Vakbond Beroepsonderwijs (BO).
