Bart Willems: “Het is een politieke keuze om de sociale zekerheid onbetaalbaar te vinden”
5 juni 2026
“Valse start”, zegt Willems resoluut als hem wordt gevraagd naar de eerste honderd dagen van het kabinet. Het bestuurslid van De Unie heeft geen enkel begrip voor de kabinetsplannen voor de sociale zekerheid. “We staan voor grotere uitdagingen, zoals de woon- en energiecrisis. In plaats van die aan te pakken, maakt het kabinet een probleem van iets waar financieel niets aan de hand is.”
Bart Willems werkt sinds 2007 voor vakbond De Unie en de vakcentrale VCP. Vanuit die rol vertegenwoordigt hij de belangen van werknemers in uiteenlopende sectoren, waaronder de industrie, financiële dienstverlening, luchtvaart, techniek en zakelijke dienstverlening.
Minderheidskabinet
Volgens Willems waren de coalitiepartijen gewaarschuwd voor de uitdagingen waar een minderheidskabinet voor staat: “Sterker nog, in het regeerakkoord staat expliciet benoemd dat ze de dialoog met de vakbonden aan wilden gaan. Je zult je meerderheden namelijk moeten vinden. Als het gaat om sociale zekerheid moet je niet alleen je hand uitsteken naar de oppositie, maar ook naar de vakbonden. Dan is een openingsbod van €6,5 miljard aan bezuinigingen in het hart van de sociale zekerheid niet erg chique. Het kabinet heeft zich vervolgens ingegraven, waardoor het nu muurvast zit.”
Polarisering
In een interview met de NOS merkte hoogleraar Claes de Vreese op dat het helemaal niet in de Nederlandse cultuur zit om met een minderheidskabinet te werken, zoals dat in Denemarken wel het geval is. Volgens Willems komt daar nog bovenop dat we met steeds verdergaande polarisering in de politiek te maken hebben. “Het is alleen maar wantrouwen wat de klok staat. Het tegengeluid of het willen verzetten doet het electoraal schijnbaar goed, maar het helpt ons land niet vooruit. In een minderheidskabinet heb je de uitgestoken hand van de coalitie nodig en een eenduidig geluid vanuit het kabinet. Die elementen zijn nog onvoldoende aanwezig op dit moment. Het kamerdebat van 4 juni naar aanleiding van het ultimatum van de vakbeweging illustreerde dat maar weer eens.”
Interne strijd
Ook in de coalitie zelf ziet Willems namelijk behoorlijk wat strijd. “Aan de ene kant wordt gezegd ‘we staan open voor dialoog’ als het bijvoorbeeld om de WIA gaat. Vervolgens roept de VVD ‘maar die 6,5 miljard die blijft wel staan en moet binnen de begroting van SZW gevonden worden’. Op die manier kom je er met elkaar niet uit.” De coalitie lijkt niet eensgezind als het gaat om de hervormingen in Nederland en neemt hier volgens Willems een groot risico. “Het kabinet neemt geen regie, zegt wel dat we moeten bezuinigen en kijkt vervolgens naar anderen om het te realiseren. Dat past niet bij een minderheidscoalitie.”
Middeninkomens
Bezuinigingen komen bij iedereen hard aan, maar zeker bij middengroepen. Een ingreep als het 20% korten van het maximumdagloon, raakt met name midden- en hogere inkomens. “En dan hebben we het niet over miljonairs of topbankiers, maar over de leraar, de engineer, de ict’er, de onderhoudsspecialist in de industrie of de medewerker op de luchthaven. Mensen met een goede baan die ons onderwijs verzorgen, onze bedrijven draaiende houden en onze economie sterk maken”, zegt Willems. “Ook als je naar het bredere pakket kijkt, dan hebben de middeninkomens last van het huidige beleid. Er wordt al langere tijd geroepen – ook vanuit Europa – dat mensen financieel redzamer moeten worden. Dan geef je daar als professional gehoor aan en word je met plannen als die voor box 3 geconfronteerd.”
Willems: “Onze achterban kan vaak niet teruggrijpen op toeslagen en voorzieningen die voor met name lagere inkomens zijn geregeld. Nu ontneem je de middengroep ook nog eens de mogelijkheid om de regie in handen te nemen, waar je als overheid wel steeds op hebt aangedrongen.”
Onvoorspelbaar
“De politiek toont zich al langere tijd onvoorspelbaar. En onvoorspelbaarder dan dit kun je het niet maken”, zegt Willems. “Je hebt met elkaar een afspraak gemaakt, een deal gesloten over de AOW-leeftijd in het Pensioenakkoord. De situatie is in de tussentijd eigenlijk alleen maar positiever geworden. Alle cijfers staan op groen; we staan er in de prognoses financieel goed voor. En vervolgens roep je als kabinet dat het onhoudbaar is en dat je het akkoord wilt openbreken. Het kabinet heeft dit voorstel weliswaar teruggenomen, maar het zwaard van Damokles hangt er nog boven. Dit is juist wat ik bedoel met een onvoorspelbare overheid. Mensen begrijpen het niet meer en dat zie je bijvoorbeeld terugkomen in de afnemende belastingmoraal zoals blijkt uit ons jaarlijkse onderzoek naar uitgavenzekerheid (pdf). Dit is echt zorgelijk.”
“Die onvoorspelbaarheid zie je ook terug in het beleid op de sociale zekerheid. Medewerkers hebben premie betaald en zich verzekerd; vervolgens pak je hun zekerheden af. En waarom? Omdat er een begrotingsuitdaging ligt. Economen schieten gaten in de cijfermatige onderbouwing van het kabinet. Dat de sociale zekerheid niet betaalbaar zou zijn, is gewoon niet waar. Bovendien is het een politieke keuze om het onbetaalbaar te vinden. De vraag is: willen we een goede verzorgingsstaat hebben? Een fijn land om in te leven; waar we zekerheden hebben, waar je wordt opgevangen als het even tegenzit en waar je kunt sparen voor je oude dag. Wil je dat, dan is dat wat waard én een keuze om daar geld aan uit te geven.
Positieve agenda
Willems ziet liever dat het kabinet werkt aan wat de VCP en De Unie een positieve agenda noemen. Willems: “De WIA-instroom hangt voor een deel samen met het feit dat we langer doorwerken. Als je de pensioenleeftijd verhoogt, moet je niet verbaasd zijn dat meer mensen gedurende hun loopbaan uitvallen. Ook zijn er mensen die graag weer aan de slag willen, maar niet altijd tijdig de begeleiding, beoordeling of ondersteuning krijgen die daarvoor nodig is. Dat zijn de problemen die we moeten aanpakken. Niet door te bezuinigen, maar door te investeren in preventie, re-integratie en duurzame inzetbaarheid. Als we de arbeidsparticipatie willen verhogen, moeten we juist kijken hoe we uitval kunnen voorkomen en mensen sneller weer perspectief kunnen bieden op werk.”
“Je zult moeten kijken naar werkdruk en de werk-privé-balans. Productiviteit verhogen kan door op een positieve manier gebruik te maken van AI. Laten we daarin investeren in plaats van het allemaal kariger te maken. Anders hebben we het financieel opgelost, maar blijft de kern van het probleem bestaan. Dan vallen mensen nog steeds uit.”
Een voorbeeld van zo’n investering zijn de regionale werkcentra. “De Unie en de VCP doen mee aan 10 van de in totaal 35 werkcentra onder de naam Toekomstproof. Hier kunnen mensen terecht voor gratis loopbaanadvies. Zo nemen we als sociale partners onze verantwoordelijkheid in het ondersteunen van ‘Van werk naar werk’.” In het regeerakkoord zijn ‘Van werk naar werk’ en een ‘Leven Lang Ontwikkelen’ opgenomen, maar moeten deze plannen eerst voldoende doorvertaald worden in de dagelijkse praktijk. “De huidige discussie overschaduwt waar het echt over moet gaan: de kern van een probleem. Haal nou eerst de oorzaken van de problemen weg. Laat de positieve agenda z’n werk doen.”
De Unie is aangesloten bij de Vakcentrale voor Professionals.
Meer informatie
