Minister Vijlbrief schiet tekort in bescherming stakingsrecht

21 september 2026

Het blijft mogelijk om werknemers binnen een concern uit te lenen om werkzaamheden tijdens een staking op te vangen. Daarmee wijkt minister Vijlbrief (SZW) af van het advies van de Arbeidsinspectie, die juist had aanbevolen de huidige uitzondering voor intra-concernuitlening te schrappen. “Het is teleurstellend dat de minister het advies van de Arbeidsinspectie niet opvolgt. Het stakingsrecht is een grondrecht en verdient effectieve bescherming”, zegt VCP-beleidsmedewerker Sacha Heemskerk.

Het is niet toegestaan om bij een staking uitzendkrachten in te huren om het werk van de stakers alsnog te laten verrichten, het zogeheten onderkruipersverbod. Dit verbod is bedoeld om het stakingsrecht te beschermen. Als werkgevers eenvoudig vervangend personeel kunnen inzetten, verliest een staking haar belangrijkste drukmiddel.

Intra-concern uitlenen ondergraaft de effectiviteit van staken

De Arbeidsinspectie stelde voor het verbod uit te breiden voor het intern uitlenen van personeel. Volgens de minister gaat het enkel om een interne verschuiving en dus ‘eigen personeel’. De ruime mogelijkheden voor intern uitlenen ondergraven het effect van een staking, aldus de Arbeidsinspectie. De VCP is het daarmee eens en pleit ook voor het schrappen van deze uitzonderingsbepaling.

In de praktijk blijkt dat uitgeleende werknemers soms geen enkele band hebben met de stakende werknemers of de redenen voor de staking. Er is dan sprake van een wezenlijk andere situatie dan bij de eigen werkgever, zoals ook het geval was in de EasyJet-zaak. Buitenlandse piloten, met buitenlandse arbeidsvoorwaarden, werden ingezet om het werk van Nederlandse piloten tijdens een staking over te nemen. Vanwege de constructie is formeel sprake van ‘eigen personeel’, maar in de praktijk is er weinig verschil met het inhuren van uitzendkrachten.

Stakingsrecht is onderdeel van vakbondsvrijheid. Het zogenaamde onderkruipersverbod en de uitzondering voor intra-concern uitleen zijn onderdeel van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (WAADI). Hiermee moet voorkomen worden dat wanneer een vakbond het stakingsinstrument inzet de werkgever het werk van de stakers opvangt door inhuur van uitzendkrachten.
Het woord onderkruiper valt wel eens als scheldwoord. Het begrip onderkruiper heeft betrekking op een stakingsbreker die de plaats inneemt van stakende arbeiders om zo de actie te ondermijnen. Begin twintigste eeuw werden arbeidsmigranten uit Duitsland of zelfs China gehaald om het werk van stakende industrie- en havenarbeiders over te nemen.