SER luidt noodklok over kwaliteit Europese wetgeving

Zorgen over de ‘omnibus’-methode

De SER constateert dat substantiële onderdelen van wetgevingspakketten op het gebied van natuur, klimaat (Green Deal) en digitalisering door de huidige Europese Commissie worden ingeperkt of herzien, soms nog voordat de oorspronkelijke regels volledig in werking zijn getreden. Deze aanpak, waarbij verschillende onderwerpen in één groot ‘omnibus’-pakket worden samengevoegd, wordt door de sociale partners als een structureel risico gezien.

Het proces is volgens de SER te gehaast, waardoor de gevolgen onvoldoende in acht worden genomen. Zo ontbreekt bij de omnibusvoorstellen vaak een volwaardige, integrale impact assessment. De onderbouwing richt zich nu voornamelijk op lastenreductie, terwijl de effecten op de ‘brede welvaart’, waaronder sociale en ecologische aspecten, slechts beperkt worden meegenomen.

Sociale partners onvoldoende betrokken

Een kernpunt van de kritiek is dat sociale partners, waaronder met name de vakbeweging, niet of onvoldoende worden geconsulteerd. Argument is dat de voorstellen niet direct over sociaal beleid gaan, terwijl de wijzigingen wel degelijk de bescherming van werkenden kunnen raken. “Het is geen goede wetgevingspraktijk als eerst zeer ingrijpende wetgeving wordt vastgesteld om deze vervolgens op zeer ingrijpende wijze te herzien,” aldus de SER.

De zorgen over de procesmatige waarborgen delen VCP, FNV en CNV sámen met werkgevers. Beide benadrukken dat stabiele regelgeving essentieel is voor burgers en bedrijven; een gedegen proces is daarbij belangrijker dan grote haast.

Nic van Holstein: “Professionals en bedrijven hebben behoefte aan stabiliteit en voorspelbaarheid, niet aan gehaaste Europese ‘omnibus’-pakketten die belangrijke regels herzien, soms zelfs voordat ze goed en wel zijn ingevoerd. Het mag niet zo zijn dat de bescherming van werkenden en de focus op brede welvaart worden opgeofferd aan een eenzijdige drang naar deregulering.”

De SER roept het Nederlandse kabinet op om:

• zich in Brussel actiever in te zetten voor wetgevingskwaliteit en proceswaarborgen, zoals transparantie en brede consultatie;
• een duidelijke Nederlandse visie op EU-wetgevingskwaliteit te ontwikkelen, mede in het licht van de Europese “better regulation”-agenda;
• sociale partners vroegtijdig te betrekken bij specifieke voorstellen, zodat de kennis van professionals optimaal benut kan worden.

Nu er in 2025 al tien omnibusvoorstellen zijn gedaan en er voor 2026 nog meer worden verwacht, vraagt de SER de Nederlandse politiek om niet alleen scherp te zijn op de inhoud, maar juist ook op de procedures die de kwaliteit van de wetgeving moeten garanderen.

Lees de SER-brief Signalering kwaliteit EU-regelgeving (pdf).