Onderwijs en scholing

Initieel onderwijs (onderwijs dat men volgt voor men de arbeidsmarkt opgaat) is primair de verantwoordelijkheid van de overheid. Dit initieel onderwijs levert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van talent en competenties, waar de samenleving als geheel later de vruchten van plukt. Het initieel onderwijs moet dan ook niet als kostenpost worden beschouwd, maar als investering met een duidelijk positief rendement. Zowel voor het individu als voor de maatschappij. Daarom moet het initieel onderwijs laagdrempelig zijn, opdat de toegankelijkheid wordt gewaarborgd. Dit betekent onder meer dat er geen extra financiële drempels opgeworpen mogen worden, zoals relatief hogere eigen bijdragen van ouders en scholieren en studenten aan het onderwijs

Keuzevrijheid
Aan de keuzevrijheid qua opleiding zitten grenzen, indien deze voor een belangrijk deel uit algemene middelen wordt gefinancierd. Meer sturing om toekomstige tekorten op de arbeidsmarkt te beperken (betere aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt) is gewenst. Deze sturing kan op de volgende wijzen gestalte krijgen:

  • Meer voorlichting over de kansen op de arbeidsmarkt; het moet inzichtelijk zijn of het volgen van een bepaalde opleiding veel of weinig kans geeft op de arbeidsmarkt.
  • Het inzetten van positieve financiële prikkels, bijvoorbeeld in de vorm van een (positieve) differentiatie van het collegegeld (lager collegegeld voor een opleiding waarin tekorten op de arbeidsmarkt worden verwacht), kwijtschelding van studieschulden indien men na afloop van een studie gedurende een bepaalde periode voor een bepaald beroep kiest of een beurs indien men in een later stadium voor een studie kiest waarvoor tekorten verwacht worden (voorbeeld: de lerarenbeurs voor leraren die hun vakkennis willen uitbreiden).

Het onderwijs moet transparanter worden. Momenteel zijn er teveel opleidingsrichtingen en is veelal (te) onduidelijk wat een opleiding precies inhoudt. Het opleidingenaanbod is op dit moment bovendien teveel gebaseerd op de korte termijn en veelal ‘modegevoelig’. Dit moet veranderen in een meer langetermijn kwaliteitsvisie; wat heeft de Nederlandse economie in de toekomst nodig. Scholieren en studenten kunnen door de grote differentiatie in opleidingsrichtingen, met veelal een onduidelijke inhoud, moeilijker kiezen, met een groter risico op verkeerde keuzes en uitval tot gevolg (keuzestress). Voor potentiële werkgevers is vaak onduidelijk over welke kennis een kandidaat beschikt.

Bedrijfsleven
Om aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt te bevorderen kan het bedrijfsleven meer “bemoeienis” met het onderwijs krijgen. Daarbij kan ook een deel van de financiering bij het bedrijfsleven worden neergelegd. Dit mag echter nooit ten koste gaan van de kwaliteit en de autonomie van de onderwijsinstellingen.

Sociale partners zijn voor een belangrijk deel mede verantwoordelijk voor postinitiële scholing (scholing, die wordt gevolgd nadat men het initieel onderwijs heeft verlaten). Deze vorm van scholing (gedurende het werkzame leven - employability) is van belang om duurzaam op de arbeidsmarkt te kunnen blijven meedoen en kan worden gestimuleerd door positieve prikkels als het collegeldkrediet en de studiefinanciering (ook) beschikbaar te stellen voor studenten boven de dertig jaar en door verruiming van de aftrekbaarheid van studiekosten. Werknemers worden echter niet alleen geschoold door het volgen van een opleiding of een cursus. Informele vormen van scholing, zoals ‘learning on the job’, kunnen wel degelijk de competenties van werknemers vergroten. Daarom is het van belang dat de toepassing van de erkenning van verworven competenties middels ervaringscertificaten (EVC’s) en ervaringsprofielen (EVP’s) worden uitgebreid. Dit is niet alleen van belang voor lager opgeleiden, maar ook voor hoger opgeleiden, die vaak functies bekleden, waarin veel extra competenties in worden opgedaan.

VCP&ISO, Een professional is nooit uitgeleerd; een leven lang leren 2014 (.pdf)

MHP&ISO, Onderzoek Studiefinanciering & leengedrag Studenten 2011 (.pdf)

MHP&ISO, Onderbouwing studieschuldteller 2012 (.pdf)

Nederland vol Talent, Tien speerpunten voor het onderwijs als werkplaats voor talent 2012 (.pdf)

Nederland vol Talent 2009 (.pdf)