Vakbondswerk in roerige tijden bij Tata Steel

De stap naar de vakbond was geen vanzelfsprekendheid voor Venema: “Heel eerlijk, ik was er niet eens heel actief mee bezig. Maar blijkbaar zag het bestuur mij als geschikte voorzitter.” Venema heeft immers al een lange carrière bij Tata Steel. Tijdens haar studie werktuigbouwkunde aan de Technische Universiteit Twente liep ze stage bij de staalproducent, die toen nog Corus heette. Dat beviel zo goed, dat ze er is gebleven en nu al 20 jaar werkt bij R&D, de onderzoeksafdeling. In de tussentijd heeft Venema haar PhD behaald en is ze leidinggevende geworden.

“Best een aparte combinatie, leidinggevende en vakbondsvoorzitter”, beaamt Venema. “Toen ik ja zei, wist ik niet dat we een gigantische reorganisatie kregen. Omdat ik leidinggevende ben, was ik betrokken bij het maken van plannen. Dan hoor je bijvoorbeeld dat iets wat al met de vakbonden was afgesproken, toch niet zou gebeuren. Dat zorgde af en toe wel voor een lastige situatie.”

Toch heeft Venema geen spijt: “Ik vind het vakbondswerk heel interessant en ik leer ontzettend veel. We hebben binnen de VHP allemaal specialisten met heel veel kennis en ervaring. Bijvoorbeeld iemand met veel kennis over pensioen en over financiële zaken. En ik heb ook echt het gevoel dat ik een bijdrage kan leveren aan deze prachtige organisatie en voor de mensen die er werken.”

Voor professionals

De VHP behartigt de belangen voor middengroepen en hoger personeel, valt te lezen op hun website. Venema: “We gaan die naam wijzigen in ‘voor professionals’, want we vinden het een beetje van de oude tijd om onderscheid te maken. Bovendien hebben we standpunten die net zo goed relevant zijn voor mensen die in de fabrieken werken. Bijvoorbeeld thema’s als thuiswerken, flexibel werken en vaderschapsverlof.”

Venema merkt dat het vakbondswerk minder leeft dan vroeger: “Toen werd je bijna automatisch lid van een vakbond en was het meer de vraag bij welke je aansloot. We merken bij jongeren van nu minder animo. Dat is jammer, want met onderwerpen als studieschuld zou je ook wat kunnen in de cao.” De VHP wil de komende tijd stabiel blijven in het aantal leden (400) en dan met name onder jongeren. Met de organisatie van onder meer lunchlezingen over technische onderwerpen als groen staal hoopt de VHP geïnteresseerden te bereiken.

Sociaal plan

De aanstaande reorganisatie waarbij zo’n 1.200 banen vervallen, is het belangrijkste onderwerp waar Venema zich momenteel mee bezighoudt. De VHP heeft zich samen met de andere vakbonden hard gemaakt voor een goed sociaal plan. De VHP vindt het ook belangrijk dat de technologie-afdeling niet onder het kritische minimum zakt. Het sociaal plan is een regeling tussen Tata Steel en de vakbonden om de negatieve gevolgen van de reorganisatie voor werknemers zo goed mogelijk op te vangen. De VHP is naast FNV, CNV en De Unie, een van de vier bonden binnen Tata Steel. Om de klokken gelijk te zetten hebben de vier bonden regelmatig overleg en bespreken ze wat de beste aanpak is voor onderwerpen die spelen.

In het sociaal plan zijn afspraken gemaakt over onder meer begeleiding van werk-naar-werk, ontslagvergoedingen, scholing en baangaranties. Venema: “Ik vind het echt een heel goed sociaal plan. Voor de transitievergoeding hebben we een factor 2,55 afgesproken. Er zijn afspraken gemaakt om te voorkomen dat medewerkers waarvan de arbeidsovereenkomst eindigt voordat er is ingevaren in het nieuwe pensioensysteem hun compensatie mislopen. En er is een bijdrage geregeld voor juridisch advies en voor opleidingen. En de vakantiedagen worden gewoon uitbetaald. We hebben er echt wel wat uit kunnen slepen.”

Onzekerheid

Toch is er nog veel onzekerheid bij veel werknemers en dat is volgens Venema te merken: “Op mijn afdeling hebben mensen een half jaar rondgelopen met het idee dat de helft eruit zou gaan. Dus als je in een vergadering met tien mensen zit, dan zijn er vijf op den duur niet meer bij.  Nu ziet het ernaar uit dat 30% van de medewerkers op mijn afdeling hun baan kwijtraakt. Die onzekerheid geldt ook voor een heel aantal expats waarvan de werkvergunning afhankelijk is van hun baan. Als een expat een baan verliest, dan moet die binnen een paar maanden het land uit zijn. Dat betekent nogal wat als je hier een koophuis hebt en kleine kinderen die naar de basisschool gaan.”

“Collega’s hebben het mentaal moeilijk en dit zorgt voor uitval”, verzucht Venema. “Als leidinggevende heb ik te maken met mensen die vertellen dat ze er niet meer van kunnen slapen. Sommigen krijgen mentale problemen van de onzekerheid. En dat vind ik zeer ernstig.”

Toekomst

Ondanks de vele negatieve publiciteit blijft Tata Steel een prachtig bedrijf, vertelt Venema: “Tata Steel is zoveel meer dan schoorstenen die vieze rook uitblazen. Het bedrijf is echt een technologisch hoogstandje. En ook als R&D zijn we echt van wereldklasse. We ontwikkelen nieuwe producten, schonere processen. Bijvoorbeeld dunnere dikte in sterkere materialen, zodat je minder materiaal nodig hebt en het vervoer ervan minder vervuilend is.”

“En ja, we moeten voor gezondheid en milieu gaan. Dat vind ik én elke medewerker binnen Tata Steel extreem belangrijk. Het gaat immers om onze toekomst en die van onze kinderen. Staal uit het buitenland halen, is geen optie want dat is veel vervuilender. We moet ervoor zorgen dat we het hier voor elkaar krijgen. Veel jongeren die bij Tata komen werken, willen juist daar hun steentje aan bijdragen. Die vinden dat juist een uitdaging. Dat vind ik buitengewoon hoopvol voor de toekomst.”

VHP Tata Steel is aangesloten bij de Vakcentrale voor Professionals (VCP)

Meer informatie

• Website van VHP Tata Steel